Marathi Ayush Darpan

सलाम मराठी परंपरेला आणि महाराष्ट्राच्या मराठी मातीला

सलाम मराठी परंपरेला आणि महाराष्ट्राच्या मराठी मातीला
सलाम मराठी परंपरेला आणि महाराष्ट्राच्या मराठी मातीला

Tuesday, May 17, 2016

चेहरयावरील सुरकुत्या

               चेहरयावरील सुरकुत्या

          त्वचेवर सुरकुत्या येउ लागल्यास आपले शरीर वृध्दत्वाकडे झुकु लागले आहे याची जाणीव होऊ लागते. त्यामुळे सुरकुतलेल्या त्वचेबद्दल सर्वांच्या मनात एक प्रकारची भिती असते. चाळिसीच्या आसपासच्या स्त्रिया आपल्या चेहरयावरील सुरुकुत्या लपविण्याचा आटोकाट प्रयत्न करताना दिसतात. आपण जास्तीत जास्त काळ चांगले दिसावे अशी सुप्त इच्छा त्यामागे असते. त्यासाठी ब्युटिपार्लरच्या चकरा, वारंवार फेशीयल करणे, जाहीरातीमध्ये दाखविण्यात येणारी विविध महागडी क्रिम्स वापरणे इत्यादी उपाय केले जातात. वयाच्या एका ठरावीक मर्यादेनंतर सुरकूत्या पडू लागणे ही नैसर्गिक प्रक्रिया मानली जाते. परंतु वय कमी असताना सुरकुत्या पडणे हे आरोग्यामध्ये बिघाड दर्शिवणारे आहे. शरीरामध्ये रुक्षता किंवा कोरडेपणा वाढणे हे सुरकुत्या पडण्याचे एक कारण होय. चेहरयावरील त्वचा मुळात नाजुक असल्याने वयाचा किंवा कोणत्याही आजाराचा चेहरयावर लगेच बदल जाणवतो, कोरडेपणा वाढला की त्वचा आकसल्यासारखी होते . एरवी आपण पाहतो की भाज्या किंवा फळे बाहेर हवेत तशीच राहिली की त्यातील रस किंवा ओलावा कमी होउन ते वाळतात व लगेच सुरकुततात. संत्री , चिक्कु, आंबा किंवा सफरचंद यासारखया फळामध्ये आपण हा बदल अनुभवू शकतो. तसेच काहीसे त्वचेचे होते, त्वचेमधील स्निग्धताच कमी झाल्याच हा परिणाम असतो. कारण काहीही असली तरी चेहरयावरील सुरकुत्यामुळे सौंदर्यात बाधा येते, हे निश्चित. मग यासाठी आपल्याला काय करता येईल ते आपण बघु या.

* यामध्ये आयुर्वेदातील रसायन चिकित्सा ही अत्यंत फलदायी आहे. रसायन याचा अर्थ पेशींचे पुनर्जीवन करणारी चिकित्सा होय. आपल्या रोजच्या आहारात काही पदार्थ उत्तम रसायन गूण देणारे असतात. जसे दूध, तूप, मध आणि आवळा, फळे इत्यादी पदार्थ प्रत्येकाला सहज पणे मिळतील असे आहेत. आवळा आपण मोरावळा किंवा च्यवनप्राश या स्वरुपा मध्ये वर्षभर घेऊ शकतो. आपल्या प्रकृतीनुसार वैद्यकीय सल्ल्याने आपण रसायन विधी सेवन करावा. 

* बाह्य उपचारामध्ये सर्वांगाला अभ्यंग म्हणजे मसाज हा अत्यंत महत्वाचा उपचार होय. मसाज केल्याने त्वचा व स्नायू यांना बळ मिळते. त्वचेचा नॅचरल टोन टिकून राहतो. त्वचेचे झिजलेले थर निघुन जातात व नवीन तजेलदार सूंदर मुलायम त्वचा प्राप्त होते. मालिशकरिता तीळ तेल, कुंकुमादी तेल, बदाम तेल इत्यादी तेल प्रकृतीनूसार वापरावे. 

* चेहरयाला मसाजसोबत काही विशिष्ट वनौषधींचे लेप लावल्याने देखील फायदा होतो. हे लेप ठरावीक वेळेस व ठरावीक जाडीचे लावायला हवे. मसाज वाफारा व त्यानंतर लेप हे उपचार तदण्यांच्या देखरेखीखाली करावे.

* कोरफडीचा गर काढुन तो हळद टाकून फेसावा व चेहरयाला लावावा. मध आणि साय हे मिश्रण चांगले घोटून चेहरयाला चोळावे. 

* मसूरीचे पीठ, काकडीचा रस व मध असा लेप एकत्र करुन नियमितपणे चेहरयाला लावावा.
असे काही घरघुती उपचार आपण सुरकुत्या घालविण्यासाठी करु शकतो. 

* त्यासोबत दररोज कमीत कमी ३० मिनीटे फिरायला जावे. योगासने करावीत. ओंकार, ध्यान, शवासन, सर्वांगासन इ. करावे. 

* सर्वात महत्वाचे ताण तणाव रहित जीवन जगण्याचा प्रयत्न करावा. सदैव आनंदी राहावे.

डॉ. कविता पवन लड्डा
लड्डा आयुर्वेदिक चिकित्सालय
पंचकर्म * त्वचा रोग़़ * सौदर्य समस्या * केसांचे विकार * गर्भसंस्कार
लातूर
मो. ०९३२६५११६८१

Monday, May 16, 2016

अन्नरूपी इंधन

# आयुर्वेदातुन आरोग्याकडे
   🍜🍲  अन्नरूपी इंधन 🍧🍨
बलमारोग्यमायुष्य प्राणाश्चाग्नौ प्रतिष्ठिताः |
अन्नपानेन्धनैश्चाग्निर्ज्वलति व्येति चान्यथा  || च.सु.
शरीराचे बल, आरोग्य, आयुष्य, प्राण हा जाठराग्नि (भुकेवर), पर्यायाने अन्नपानरूपी मिळणारया इंधनावर अवलंबुन असतो. जाठराग्निला चांगले इंधन (अन्नपान) मिळाले तर बल आरोग्य आदींची प्राप्ती होते अन्यथा बल आरोग्य आदींचा क्षयच होतो....
समजण्यासाठी काही उदाहरणे👇​👇​👇​
१. रोज 90, 180 घेणारया लोकांत शुक्र ओजाच्या विरूध्द गुणात्मक असलेले मद्य (दारू) शरीरातील शुक्र ओज कमी करून बलनाशच करेल यात शंका नसावी..
   2. रोज २-३ तोटे तंबाखु सेवन करणारया लोकांत तंबाखु सेवनामुळे शरीरात वायु अत्याधिक प्रमाणात वाढतो सोबतच ओज शुक्र बल यांचा क्षयही होतो तो वरचेवर वाढत जातो.
        3.  नेहमी विरूध्द अन्न खाणारया लोकांत शरीरातील तयार होणारे रक्त दुषीत तयार होते असे दुषीत रक्त ह्रदय मेंदु ते त्वचा अशा सर्वच अवयवांना पुरविले जाते रोजच्या विरूध्द अन्न सेवनाने मज्जावह स्रोतस ( nervous system) चे आजार, ह्रदयाचे आजार, सर्व प्रकारचे त्वचाविकार निर्माण होतात. विरूध्दान्नसेवन टाळल्याशिवाय कुठलाही आजार पुर्णपणे टाळला जात नाही. कारण ज्या आहाराने त्रास होतो तो बदलला जात नाही.
          4. रोज शिळे अन्न खाणारे फोडणीचा भात, दोनवेळा गरम केलेले अन्न करून खाणारयांत अर्धडोकेदुखी, पोटरया दुखणे, तीव्र सांधेदुखी असे त्रास होतात. शिळे टाळल्याशिवाय कुठलाही त्रास कमी होत नाही रोज pain killers खावे लागतात.
             याऊलट आहारात दुध तुप गहु ज्वारी तांदुळ साळीच्या लाह्या फळभाज्या रूतुनुसार मिळणारी फळे अशा हितकारक आहाराचा नित्य वापर असेल तर बल आयुष्य आरोग्य आदींची प्राप्ती होते.
         जिभेचे लाड अहितकर पदार्थांनी पुरविले तर मग मात्र जाठराग्नि भुकेला अहितकारक पदार्थ पचवुन तयार होणारया  अहितकारक अाहारसाद्वारे शरीराचे पोषण करावे लागते. अशा अहितकारक आहाररसापासुन बल, आरोग्य, आयुष्य प्राप्त होणारच नाही कारण शरीरातील सप्तधातु व अवयव कमकुवतच बनत जातात..
          आयुर्वेदीय शास्रात आहाराला महत्व देण्याचे कारणच हे आहे. जो व्यक्ती हितकारक आहार विहार करेल तो निश्चितच निरोगी राहील.  नाहीतर वाढत्या वयानुसार कायम स्वरूपी टिकणारया रक्तदाब, मधुमेह, thyroid, सांधेदुखी, ह्रद्रोग या सारख्या आजारात anti ....drugs ते ... replacement, transplant करणे सारखे कृत्रीम उपाय वारंवार करावे लागतील कारण कृत्रीम उपाय शरीरासाठी सहजसात्म्य कधीच नसतात. याकरिता वेळीच जवळच्या वैद्याकडुन प्रकृति तपासुन आहार विहार पंचकर्माचा सल्ला घ्यावा आणि त्रास सुरू होण्यापुर्वीच टाळण्यासाठी प्रयत्न करावेत...
वैद्य गजानन मॅनमवार
श्री विश्वसंस्कृती आयुर्वेदीय चिकित्सालय पंचकर्म केंद्र पावडेवाडी नाका नांदेड
Mob no -- 9028562102, 9130497856
(For what's up post send your request messege on above mob no )

Sunday, May 15, 2016

सौंदर्याचे पैलू


सौंदर्याचे पैलू
सौंदर्याचे सर्व पैलू स्वतःत समाविष्ट केल्यानंतरच सुंदर व्यक्तीचे सौंदर्य परिपुर्ण होऊ शकते.
शारिरीक सौंदर्याबरोबरच मानसिक सौंदर्याचेही फार महत्व आहे. सुंदरतेचा अर्थ केवळ गोरीपान त्वचा, सुंदर नाक-डोळे, काळे घनदाट केसच नाही तर संपुर्ण शरीराची सूंदरता, सुडोलता आवशयक ऊंची , वजन, हावभाव , मधुरवाणी असणेही आवश्यक आहे. या व्यतिरिक्त उठणे, बसणे, चालणे, बोलणे, कपडे घालण्याची पध्दत, व्यव्हारकुशलता, आपल्या कार्यातील दक्षता, अधिकार, कर्तव्याचे  भान, वडीलधारया व्यक्तींशी सन्मानजनक व्यव्हार, लहानांशी प्रेमपुर्वक व्यव्हार, निर्बल दुःखी लोकांबाबत दया, सामान्य न्यान या सर्व पैलूंचा विचार सौदर्याअंतर्गत केला जातो.
          मात्र या सर्व महत्वपुर्ण पैलुपुर्वी शरीर निरोगी राहणे हेही तेवढेच आवश्यक आहे. सौदर्यसाधनेत सर्वात प्रथम लक्षात घेण्याजोगा मुद्दाच आहे की आपले आरोग्य शारिरीक-मानसीक दृष्ट्या उत्तम राहत नाही, तोपर्यंत आपले सौदर्य आतून खुलणे शक्य नाही आणि बाह्यःत जोपासल्या जाणारया सौंदर्याची दीर्घकाळापर्यंत टिकण्याची मुळीच शाश्स्वती नाही. त्याकरीता आतूनच आपले सौदर्य कशाप्रकारे खुलविता येईल याचा प्रयत्न करावा. अशाप्रकारची सुंदरता प्राप्त करण्यासाठी आपल्या आहारविहाराकडे योग्य लक्ष द्यायला पाहिजे.
               नियमितपणे योगासने व प्राणायामाचा अभ्यास करावा. आयुर्वेदात सांगितल्याप्रमाणे दिनचर्या, ऋतुचर्या, रात्रीचर्या, आहार सेवन इत्यादी नियमाचे नियमित पालन करावे. मानसिकरित्या स्वतःला प्रसन्न ठेवावे. जास्त चिंता करू नये. नेहमी प्रसन्न राहण्याचा प्रयत्न करावा.हसत राहावे. आशावादी व्हावे, तणावास आपल्या जीवनात स्थान देऊ नये.
            जीवनात चांगल्या प्रकारे जगावे. सकारात्मक दृष्टिकोन ठेवावा. आपण जसा व्यव्हार आपल्याशी ठेवतो तसाच व्यव्हार दुसरयांशी ठेवावा. दुसरयांचा आदर करावा. पण स्वतःचा सन्मानही कायम ठेवावा.              आत्मविश्वासासारख्या अमोघ शस्त्रास जीवनात महत्वपुर्ण स्थान द्यावे. योगाभ्यासाद्वारे शरीर निरोगी सुंदर व चेहरा आकर्षक बनविण्याचा प्रयन्त करावा. याप्रकारे सौंदर्याचे सर्व पैलु स्वतःच समाविष्ट केल्यानंतरच व्यक्तींचे सौदर्य परिपुर्ण होऊ शकते.
डॉ. कविता पवन लड्डा
लड्डा आयुर्वेदिक चिकित्सालय
OBESITY AND DIABETES REDUCTION CENTER
लातूर
व्हाँटस एप नंबर ०९३२६५११६८१

Saturday, May 14, 2016

धन्याचे सरबत


दैनंदिन आयुर्वेद ~ धन्याचे सरबत !!
उन्हाळ्यात पित्त प्रकृतीच्या लोकांचे बेसुमार हाल होतात . बाहेर हीट आणि शरीरात आगडोंब . त्यामुळे नक्की काय करावे ? या प्रश्नात उन्हाळा असह्य होतो . कितीही कोल्ड ड्रिंक , सरबते पिली तरी जीव काही शांत होत नाही . हा त्रास इतर प्रकृतीच्या लोकांना सुद्धा कमी अधिक प्रमाणात होतो . यातील प्रमुख दोन तक्रारी म्हणजे अंगाचा दाह होणे आणि दुसरी उन्हाळे लागणे . यापासून सुटका करायचा सोप्पा मार्ग म्हणजे फोडणीच्या डब्यातील 'धने ' !!
१ लिटर पाण्यासाठी अंदाजे ५० -६०  ग्राम धने घ्यावेत . धने वजनाने हलके असल्यामुळे ते भरपूर मावतात . ( हे प्रमाण ग्रंथोक्त नाही . ) घेतलेले धने खल बत्त्यात बारीक करून घ्यावेत आणि पाण्यात भिजत ठेवावेत . धन्याचा अर्क पाण्यात उतरण्यास वेळ लागतो त्यामुळे किमान ५-६ तास धने पाण्यात असावेत . नंतर धने पाण्यातून काढून घ्यावेत . धान्याच्या पाण्यात पिठी साखर घालून हे सरबत प्यावे .
धन्याचे सरबत :-
१. थंड .
२. उत्तम पित्त शामक .
३. उन्हाळे यांचे नाशक आहे .
वास्तवात धने हे अत्यंत गुणकारी आहेत . त्रिदोष नाशक असे हे धने तृष्णा कमी करणारे आणि  शरीराचे तापमान नियंत्रित करणारे आहेत . अरुची , अग्निमांद्य ,अजीर्ण , अतिसार , पोटात दुखणे , अर्श (पाइल्स ) , इत्यादी रोगात धन्याचा वापर गुणकारी आहे .
आपल्या सरबतात मात्र धने हे सशर्करा म्हणजे साखरे सह वापरणे अपेक्षित आहे . धन्याचे पाणी आणि साखर हे तहान  कमी करतात .  शरीराच्या आत होणारा दाह -जळजळ याचे शमन करतात . शरीरातील स्त्रोतसांचे विशोधन करतात . ( स्त्रोतस ही आयुर्वेदाने सांगितलेली विशेष संकल्पना आहे . शरीरात तयार होणाऱ्या भाव पदार्थांचे वहन स्त्रोतसातून होते असे सामान्य भाषेत म्हणता येईल . त्यांचे विशोधन म्हणजे त्यांच्या मार्गात काही अडथळा असेल तर तो दूर करणे .) तसेच धने हे मुत्र उत्पन्न करणारे आणि मुत्र शरीरा बाहेर टाकणारे असल्याने उन्हाळे लागणे यापासून सुटका होते .
कोणत्याही गोष्टीचा अतिरेक हा वाईटच असतो . त्यामुळे धने हे इतके गुणकारी असले तरी त्याचा अतिरिक्त वापर हा शुक्र धातू क्षीण करू शकतो . त्यामुळे जेव्हा त्रास होईल तेव्हा 'औषधा सारखे ' म्हणजे २० -२५ मिली सरबत घ्यायला हरकत नाही . . . पण त्याचा अतिरिक्त वापर नको !!
वैद्य . अंकुर रविकांत देशपांडे
दैनंदिन आयुर्वेद
9175338585
(लेख कृपया लेखकाच्या नावासह व नाव न बदलता शेअर करावा . या लहानश्या कृतीने तात्त्विक आनंद व नैतिक समाधान मिळते)

Friday, May 13, 2016

ओटस्

# आयुर्वेदातुन आरोग्याकडे
         🌾 Oats 🌾
हल्ली भारतीय लोकांच्या आहारात नाष्टाच्या पदार्थांमध्ये oats नावाच्या अति थंड प्रदेशात उत्पन्न होणारया पदार्थाने शिरकाव केला आहे..
            Oats हा russia, canada, poland, finland, australia, united states, spain, united kingdom या १० अतिथंड वातावरण असलेल्या देशांत सर्वाधिक पिकतो. तसेच oats पिकण्यासाठी उन्हाळ्यात ही अतिकमी तापमान असण्याची आवश्यकता असते. भारतात उन्हाळ्यात ही सर्वत्र ४०-४५ च्या पुढे तापमान असते त्यामुळे भारतात oats हिमालयीन प्रदेश वगळता इतरत्र पिकण्यासाठी suitable वातावरण नाही..
          बर्फाळ प्रदेश व उत्तर पश्चिम युरोप oats शेतीसाठी अत्यंत उपयुक्त प्रदेश आहेत..
     आयुर्वेदीय शास्रानुसार जेथे  जे अन्न धान्य पिकते ते ते अन्न त्या प्रदेशात खाण्यासाठी उपयुक्त असते.
             कारण निसर्ग स्वतः च त्या त्या अन्नधान्याच्या रूपाने त्या त्या भागातील लोकांना आहार उपलब्ध करून देतो.
 उदा.. समुद्र काठावर भात साळी नारळ अत्याधिक तयार होतात. मैदानी प्रदेशात गहु ज्वारी दाळी असे विविध पदार्थ मिळतात.
        सरसो सारखे पीक उत्तर भारतात मोठ्या प्रमाणात पिकते.
 आसाम उटी निलगिरी पर्वतात चहा कॉफीचे मळे असतात. निसर्गाने स्वतः च त्या त्या भागात राहणारया प्राणीमात्रांसाठी त्या त्या पदार्थांची अन्न धान्याची व्यवस्था केली आहे.
त्याचे पालन केले तर निरोगी राहता येते नाहीतर रक्तदाब, मधुमेह सारखे कायम स्वरूपी गोळ्या खावे लागणारे आजार उत्पन्न होतात..
       Oats अंतिथंड वातावरणात राहणारया लोकांना अतिशय हितकारक ठरतात.. ही राष्ट्रे विकसित व भांडवलशाही धोरणे असलेली असल्याकारणाने संशोधन करून आपले products जगासमोर मांडतात. आणि त्यांचा जगभर वेगाने प्रसारही होतो. पण साधा बेसीक विचार केला जात नाही की जे अन्न अतिथंड वातावरणातील भुक अतिप्रखर असणारया लोकांसाठी निसर्गाने निर्माण केले आहे ते latin america, africa, asian contries मध्ये जेथे सुर्य आग ओकतो ४०-५० पर्यंत तापमान असते तेथे कसे उपयुक्त ठरेल.
Oats किंवा इतर खुपच वेगळ्या वातावरणात तयार होणेरे कुठलेही अन्न धान्य पदार्थ खाण्यापुर्वी एक वेळा डोळसपणे विचार जरूर करा.
  आपण चुकीचे अनुकरण तर करत नाही ना....
वैद्य गजानन मॅनमवार
श्री विश्वसंस्कृती आयुर्वेदीय चिकित्सालय पंचकर्म केंद्र पावडेवाडी नाका नांदेड
Mob no-- 9028562102, 9130497856
( for what's up post send your request messege on above mob no or add 9028562102 what's up no in your group )

Thursday, May 12, 2016

येथे थंडगार ताक मिळेल

येथे थंडगार ताक मिळेल...
हे थंडगार कॅटेगिरितील पदार्थ
म्हणजे उन्हाळ्यातील गर्मीचा उतारा म्हणून...
लोकसमूहाच्या बुद्धीवर संस्कार केले गेलेत.
आता,
थंडगार.....
लस्सी, ताक, आमरस, ऊसाचारस,पन्हे, सोलकढी,नीरा, इ.इ.....
अशी यादी मोठी होईल....
थंडगार म्हणजे काय ?
फ्रिझर / फ्रिझ मधून काढलेले, बर्फ घातलेले बहुतेक पदार्थ थंडगार म्हणून सुप्रसिद्ध केले गेले आहेत.
थंडगार च्या पुढे चिल्ड हा ही एक प्रकार आहेच !
असो...
पण,थंड म्हणजे काय ?
नारळपाणी कसे असते हो ?....
कधी ऐकलय ? नारळपाणी खूप गरम होते... त्रास झाला ?
नाही... कारण ते स्वभावतः थंड असते...!!!
असेच,
ऊसाचा रस, नीरे, पन्हे, सरबते हे ही स्वभावतः थंड असतात...
स्वभावतः थंड म्हणजे ?
जे पिल्यावर/खाल्ल्यावर गारपणा जाणवतो, शरीरात कूलिंग इफेक्ट येतो...
अश्या स्वभावाचे म्हणजे शीत ( थंड) पदार्थ !
आणि
काही पदार्थ बरोबर ह्या विरुद्ध असतात,
म्हणजे उष्ण,
... जे गार घ्या किंवा गरम गरम प्या किंवा खावा....
त्यामुळे शरीरात उष्णता निर्माण होते...
कूलिंग होत नाही उलट कमी होत...
 असा स्वभावाचे म्हणजे उष्ण पदार्थ !
... आपण ....
घरी सरबत बनवले व पिले....
रस्त्यावर ऊसाचा रस घेतला....
 की त्यात....
आईस ( बर्फ ) टाकण्याचा हट्ट धरतो...
किंवा
फ्रिजमधील गारपाण्यात बनवण्याचा हट्ट धरतो...
आणि
मस्त थंडगार म्हणून पितो...
चलो...एखाद्या वेळी हे ठीक आहे...
पण
ज्या वेळी बर्फ / थंडपाणी उपलब्ध नसतो तेव्हा  काय होत...
त्याच सरबत किंवा ऊसाच्या रसाने...
थंडावा निर्माण होत नाही का ?
तहान भागत नाही का ?
??
??
थंडावा होतेच ! तहानही भागतेच !
म्हणजे मूळात स्वभावतः गार(शीत) असणारे हे पदार्थ
बिनाबर्फ व बिना गार पानी
अगदी साध्या तापमानाचे तसेच वापरले तरी चालतात...
फ्रीजचा वापर केला म्हणजे सगळ थंडगार होत
व गर्मी कमी होते........ हा गोड_गैरसमज आहे...
काही पदार्थ उष्णच असतात !
 ते फ्रीजमध्ये गार केल्यानेही गार होत नाहीत स्वभावतः गरमच रहाता...
उन्हामध्ये घाम अधिक आल्यामुळे शरीराती द्रव भाग कमी होतो, शरीर कोरडे बनते, थकते,तहान (द्रव भाग पूरणाची इच्छा होते) लागते...
अश्या अवस्थेत गोड चवीचे किंचित् आंबट,
 (स्पर्शाला गार नसले तरी) स्वभावाने थंड...
असे द्रव पदार्थ द्रव भागाचे पूरण करतात,
कोरडेपणा व थकवा, तहान दोन्ही कमी होतो व ताजेतवाणे वाटते, तरतरी येते.
हे महत्वाचे की उष्ण स्वभावाची पण स्पर्शाला थंड द्रव स्वरुप पदार्थ घोट घोट पित रहायचे ?
ताक व दही हे थंडगार असतात.... सत्य...
स्पर्शाला थंडच आहेत'...
पोटात गेल्यावर थंड नाहीत...
तरी,
ह्या भ्रामक कुप्रचारात जनसामान्य बळी पडतात व अनारोग्याकडे झुकतात.
सर्वात मोठा प्रश्न आहे तो .....
((((( दही व ताकाचा... )))))
दही स्पर्शाला थंड आहे हो !.....
 पण स्वभावतः उष्णच आहे...
दह्याने गर्मी कमी होत नाही !
उगाच उन्हाळ्यात दह्याने थंड वाटत ! मस्त खा ! असा अतिशहाणपणा करु नये.
ताक हे थंडगार करुन दाखवले जाते...
उलटपक्षी, ताकबनवताना त्यावर उष्ण गुणांचेच संस्कार असतात...
त्यामुळे ते लगेच थंड स्वभावाचे होत नाही !
दही,ताकाचा उपयोग भर उन्हाळ्यात कूलिंग साठी करणार्‍यांनी....
छान ताजी ताजी हिरवी गार मिरची....
होय हिरवीगार मिरची...
फ्रिज किंव फ्रिजर मध्ये ठेवून....
ती अधिकाधिक थंड झाल्यावर
खाऊन बॉडी कूलिंग होते का ते पहावे...
ज्या पदार्थाचा जो स्वभाव ( उष्ण / शीत )  आहे तो...
फिज मध्ये गार करुन
शीत स्वभाव अजून वाढत ही नाही
आणि उष्ण स्वभाव कमी ही होत नाही !
तात्पर्य...
थंडगार ताक पिणार्‍यांनी हिरवीगार थंड मिरची ही अनुभवावी...
ताक हे ग्रीष्म ऋतुत [उन्हाळ्यात]अजिबात घेऊ नये !
पुर्णतः वर्ज्य आहे !
-
©वैद्य प्र प्र व्याघ्रसूदन
आयुर्वेदाचार्य , नवी मुंबई - ७०५.
📞 9867 888 265
20:22 12-05-2016
#आयुर्वेद_समज_गैरसमज
#आयुर्वेदामृत
#जागर_आयुर्वेदाचा®

Wednesday, May 11, 2016

नारळपाणी

नारळपाणी 🌴
नारिकेरोदकं स्निग्धं स्वादु वृष्यं हिमं लघु |
तृष्णापित्तानिलहरं दीपनं बस्तिशोधनम् || वा. सु.


नारळाचे पाणी स्निग्ध, गोड, शुक्रवर्धक करणारे, थंड, हलके, तहान शमविणारे, भुक वाढविणारे, मुत्राशयाची शुध्दी करणारे आहे.
भुक वाढविणारे असल्याने जेवणापुर्वी वा जेवनाच्या सुरूवातिला नारळपाणी घेता येईल.

सोबतच उन्हापासुन संरक्षण करण्यासाठी व शरीरातील स्निग्धता व ओलावा टिकवुन ठेवण्यासाठी, तहान भागविण्यासाठी नारळपाणी उपयोगात आणता येईल.

गर्भजल वाढविण्यासाठी नारळपाण्याचा उपयोग केला जातो. जेंव्हा शरीरातील जलीय घटक कमी झालेले असतिल त्यावेळीच समानाने समानाची वृध्दी या न्यायाने नारळपाण्याचा उपयोग होईल.

इतर कारणांनी गर्भोदक कमी असेल तर नारळपाण्याचा उपयोग होणार नाही. तसेच जेवणानतंर सेवन केलेले नारळपाणी कफवर्धन करून आमनिर्मितीच करेल व जन्म घेणारया बालकात निमोनिया सर्दी पडसे बालदमा सारखे कफाचे आजार निर्माण होतील. गर्भिणी स्रियांनी नारळपाणी घेताना त्याचे प्रमाण, घेण्याचा काळ आदींचा योग्य आयुर्वेदीय सल्ला जवळच्या वैद्याकडुन जरूर घ्यावा नाहीतर येणारया नविन पिढीला बरेच वर्ष त्रास सहन करावा लागु शकतो.

प्रत्येक आहारीय पदार्थांचे स्वतःचे असे गुणधर्म असतात, त्यानुसार प्रत्येक पदार्थ एखाद्याला फार चांगला वा चांगला वा ठीक वा वाईट वा फारच वाईट यापैकी कुठल्याही वर्गीकरणात मोडु शकतो.

सरसकट कुठलाही पदार्थ सगळ्यांनाच चांगला वा वाईट असेल असे नाही एखाद्याला चांगला असेल तर दुसरयासाठी त्रासदायक ठरू शकतो. त्यामुळेच स्वतः च्या प्रकृती सारतेनुसार खाद्यपदार्थांचे सेवन करावे त्यासाठी योग्य आयुर्वेदीय सल्ला कधीही लाभदायक च..
वैद्य गजानन मॅनमवार

श्री विश्वसंस्कृती आयुर्वेदीय चिकित्सालय पंचकर्म केंद्र पावडेवाडी नाका नांदेड
Mob no -- 9028562102, 9130497856
( for what's up post send your request messege on above mob no or add 9028562102 what's up no in your group )

Tuesday, May 10, 2016

दुधाचे मित्र आणि शत्रु

# आयुर्वेदातुन आरोग्याकडे
      ✔  दुधाचे मित्र व शत्रु ✖
             🌺 दुधाचे मित्र 🌺
सहकारफलं चैव गोस्तनी माक्षीकं घृतम् |
नवनीतं श्रृंगबेरं पिप्पलीं मरिचानि च ||
सिता पृथुकसिन्धुत्थं पटोलं नागराभयाः ||
क्षीरेण सह शस्यन्ते वर्गेषु मधुरादिषु ||
आंबा, मनुका, मध, तुप, लोणी, मिरे, पिपल्ली, साखर, सैंधव मीठयुक्त चिवडा, पडवळ, सुंठ आदी पदार्थ दुधासह खाण्यासाठी हितकारक असतात.
खालील पदार्थ दुधासह खाल्ले तरी चालतात.
१. आंबट पदार्थांत आवळा
२. गोड पदार्थांत साखर
३.भाज्यामध्ये पडवळ
४. तिखट पदार्थांत आर्द्रक
५.तुरट पदार्थांत यव
६.मीठामध्ये शेंदेलोण
           ✖ दुधाचे शत्रु ✖
मत्स्यमांसगुडमुद्गमूलकैः कुष्ठमावहति सेवितं पयः |
शाकजाम्बवसुरादिसेवितं मारयत्यबुधमाशु सर्पवत् ||
दुधासह मासे, मांस, गुळ, मुगदाळ, मुळा खाल्ल्याच्या परिणामी त्वचेचे आजार उत्पन्न होतात.
भाज्या, जामुन, सुरा मद्यजन्य पदार्थ दुधासह घेतले असता तीव्र स्वरूपाच्या वेदना होतात क्वचित मरणही येऊ शकते.
🍋🍊🍐 फळांसह दुध 🍼🍼🍼
क्षीरे विरूध्दान्यैकन्ध्यं सह वै भुज्यते यदि |
बाधीर्यमान्ध्यं वैवर्ण्य मुकत्वं चाथ मारणम् ||
दुधासह फळे खाणे वा फळांचा juice  दुधयुक्त खाणे हे बधिरता, आंधळेपणा (डोळ्याचा नंबर तीव्र गतीने वाढविणारे), त्वचेचे वैवर्ण्य त्वचाविकार कारक, मुकेपणा, काही वेळा मृत्युचे कारणही ठरू शकते..
विरूध्द अन्न कधीही त्रासदायकच फक्त तात्काळ त्रास न देता ते काळाच्या संस्काराने त्रास देते यात काहीच शंका नाही..
वैद्य गजानन मॅनमवार
श्री विश्वसंस्कृती आयुर्वेदीय चिकित्सालय पंचकर्म केंद्र पावडेवाडी नाका नांदेड
Mob no -- 9028562102, 9130497856
For what's up post send your request messege on above mob no or add 9028562102 what's up no in your group

Saturday, May 7, 2016

मुळव्याध


# आयुर्वेदातुन आरोग्याकडे
        🍀 मुळव्याध ☘
मुळव्याधचा त्रास होण्यापुर्वी भुक कमी होणे, मल साफ न होणे, मांड्या गळुन जाणे, पिंडरया दुखणे, चक्कर येणे, अंगास ग्लानी वाटणे, डोळे सुजणे, मलावरोध असणे वा पातळ मल होणे, आतड्यात कुरकुर शब्द होणे, पोटात गुडगुड होणे, वजन कमी होणे, ढेकरा फार येणे, लघ्विला अधिक होणे, मल कमी प्रमाणात तयार होणे, अन्नावर वासना नसणे, घशाशी आंबट येणे, पाठ उरप्रदेशी दुखणे, आळस, शरीराचा रंगात बदल, इंद्रिय निशक्त होणे, राग फार येणे, इतर आजार होतील अशी भिती वाटणे अशी लक्षणे मुळव्याध होण्यापुर्वी कमी अधिक प्रमाणात दिसतात. यातील जेवढी जास्त लक्षणे दिसतात. तेवढा आजार जास्त बलवान असतो. मुळव्याध होण्याच्या पुर्विच अटकाव घालता येतो. पण बहुतेक वेळा रक्त पडायचे स्वतः थांबत नसताना उपचाराचा विचार केला जातो. तोपर्यंत भुक कमी झाल्याने आजार लगेच पुर्ण दुरूस्त होत नाही.उपचाराने रक्त पडायचे थांबते पण आजाराचा पुनरूद्भव टाळण्यासाठी भुक वाढविणे आवश्यक असते. भुक वाढली असता पुन्हा त्रास सहज होत नाही. भुक कमी असेल तर पुन्हा पुन्हा त्रास सहन करावा लागतो. आयुर्वेद औषधी उपचारही सल्ल्याशिवाय घेउ नयेत. कारण काही औषधी गरम गुणधर्माच्या असल्याने त्रास वाढण्याचा धोका असतो. चांगल्या ताकाचा उपयोग आहारात थोडे शेंदेलोण घालुन करावा. ताकाने भुक वाढावयास मदत होते..
मुळव्याधीत दुषीत रक्त अडवण्याचे उपद्रव
रक्तपित्तं ज्वरं तृष्णामग्निसादमरोचकम् |
कामला श्वयथुं शुलं गुदवक्षंणसंश्रयम् ||
कण्ड्वरूःकोठपिडकाः कुष्ठं पाण्ड्वाह्रयं गदम् |
वातमुत्रपुरीषाणां विबन्धं शिरसो रूजम्||
स्तैमित्यं गुरूगात्रत्वं तथा$न्यान् रक्तजान् गदान् |
तस्मात् स्रुते दुष्टरक्ते रक्तसंग्रहणं हितम् ||
मुळव्याध या आजारातुन शरीर स्वतःच दुषीत झालेले रक्त शरीराबाहेर टाकते. मुळव्याधीचा विशेषतः रक्तस्रावाचा त्रास मुख्यतः रक्त बिघाडाच्या काळात जेंव्हा पावसाळा संपुन ऊन वाढत त्यावेळीे ( शरद रूतुत oct heat वेळी ). पुन्हा जेंव्हा हिवाळा संपुन उन्हाळा लागावयाचा असतो ( feb march मध्ये ) याकाळात होत असतो. कारण या काळात रक्तबिघाड अधिक असल्याने शरीर रक्ताला स्वतःच बाहेर काढते. एरविही रक्त बिघडवणारी कारणे घडत असतिल तर मुळव्याधीचा त्रास होऊ शकतो जसे मद्यपान, मसालायुक्त मांसाहार, हिरवी मिरची ठेचा, चनाडाळीचे तळीव पदार्थ, मिरची भज्जे सारखे पदार्थ खाल्यानंतर दुसरया दिवशी लगेच काही लोकांत त्रास होतो. हा तात्काळ उत्पन्न होणारा त्रास असतो.
          अशावेळी जर दुषित रक्ताला बाहेर पडु न देता अडविण्याचे प्रयत्न केले तर दुषीत रक्ताद्वारे पुढील त्रास सुरू होऊ शकतात.
        रक्तपित्तं ( शरीरातील इतर विवरातुन रक्तस्राव ),ताप, तहान अधिक लागणे, भुक कमी होणे, तोडांला चव नसणे, कावीळ, सुज, वेदना, खाज, त्वचेवर चकते पिटिका निर्मिती, पांडु सहित अनेक आजार होऊ शकतात.
    तसेच मल मुत्र अधोवायुचा अवरोध होणे कष्टाने मल मुत्र होणे, डोकेदुखी, ओलसरपणाची जाणीव होणे, सर्वांग जड पडणे तसेच अन्य रक्तदुष्टी जन्य आजार उत्पन्न होऊ शकतात.
         त्यामुळे दुषीत रक्त शरीराबाहेर पडल्यानंतर रक्त थांबवण्यासाठी प्रयत्न करणे शरीरासाठी हितकारक असते. अन्यथा रक्त शरीराबाहेर पडावयाचे थांबते पण दुषीत रक्त आडवल्यामुळे उत्पन्न अन्य आजारांचा सामना करावा लागु शकतो. कुठल्या प्रकारे त्रास कमी करायचाय हे स्वतः च ठरवावे..
वैद्य गजानन मॅनमवार
श्री विश्वसंस्कृती आयुर्वेद चिकित्सालय पंचकर्म केंद्र पावडेवाडी नाका नांदेड
 9028562102, 9130497856
( for what's up post send your request messege on above mob no or add 9028562102 what's up no in your group )

वजन


# आयुर्वेदातुन आरोग्याकडे
           ☘ वजन 🍀
वजन हा बहुतेक लोकांचा जिव्हाळ्याचा विषय असतो. बरेच जण वजन कमी करण्यासाठी अनेक प्रकारचे प्रयत्न करतात कोमट पाण्यात मध टाकुन घेणे, सकाळी फिरायला जाणे, जीम करणे etc.
                    कृश बारीक अंगयष्टीचे लोक वजन वाढविण्यासाठी इच्छुक असतात त्यासाठी कृत्रीम उपाय अल्प प्रमाणात मद्य पिणे, केळी आदी कफवर्धन करणारे पदार्थ खाणे, विविध प्रकारच्या भुकट्या खाऊन जीम करणे आदी उपाय करतात.
                   सतत एकमेकांशी तुलना केली जाते माझे वजन तुझ्यापेक्षा एवढे कमी आहे वा एवढे जास्त आहे. यांना हे कसे समजत नाही वा यांच्या डोक्यात प्रकाश कसा पडत नाही की एकाच आईवडीलांच्या पोटी जन्म घेतलेल्या व एकत्रच सारखा आहार खाऊन वाढलेल्या दोन भांवडांचे वजनही ९५-९६ टक्के वेळा सारखे नसते...
             याला कारण ही मुळप्रकृती हे असते. वातप्रकृति लोकांचे वजन आणि कफप्रकृती लोकांचे वजन यांत जमीन असमानचा फरक पडतो जरी दोघे सख्खे भाऊ असतिल तरी.
          स्वतः चा अंहकार मोठेपणा वा इतरांना कमीपणा दाखविण्यासाठीच अशी तुलना केली जाते.. हे पचावयास अत्यंत कडु वा तिखट सत्य आहे.. यात शंका नसावी.
कार्श्यमेव वरं स्थौल्यान्न हि स्थौल्यस्य भेषजम् |
बृंहणं लंघन नालमतिमेदो$ग्निवातजित् |
आयुर्वेदीय शास्रानुसार अतिजाडापेक्षा अतिकार्श्य कधाही बरेच जाड व्यक्तींमध्ये भुक, वातदोष, चरबी यांचा एकत्रित प्रतिकार करता येत नाही. कारण जाड व्यक्तींमध्ये भुक व वायु कमी केले तर चरबी वाढते. लंघनाने चरबी कमी केली तर पुन्हा भुक व वात वाढतो. यामुळेच जाडपणा चिकित्सेसाठी कठीण होतो.
   कृश बारीक लोकांत गोड रसाचे व स्निग्ध स्नेह (तैलतुप) युक्त पदार्थांचे अत्याधिक सेवन केले तर कार्श्य दुर होते.
गुरू चापतर्पणं स्थुले विपरितं हितं कृशे | वा.सु.
स्थुल व्यक्तींमध्ये जे पदार्थ पचावयास जड पण शरीराला बारीक करणारे आहेत ते हितकारक ठरतात.
                याउलट कृश बारीक लोकांत जे पदार्थ पचावयास हलके व पौष्टीक आहेत ते  नेहमी खाण्यास हितकारक ठरतात.
        सातु जांड लोकांत तर गहु कृश बारीक लोकांत नेहमी खाण्यासाठी हितकारक असतात.
       सातु तैल ताक यासारख्या अवरोध दुर करणारया पदार्थांच्या संयोगाने संस्काराने घेतला असता उपयोगी ठरतो.
    तर गहु तुप दुध यासारख्या पौष्टीक पदार्थांच्या संयोगाने संस्काराने घेतला असता कृश बारीक लोकांत खाण्यासाठी हितकारक ठरतो.
वैद्य गजानन मॅनमवार
श्री विश्वसंस्कृती आयुर्वेदीय चिकित्सालय पंचकर्म केंद्र पावडेवाडी नाका नांदेड
Mob no -- 9028562102, 9130497856
( for what's up post send your request messege on above mob no or add 9028562102 what's up no on your group )

Visit Our Page